Muaccel borcun borçlusu kural olarak ihtarla temerrüde düşer; vade günü kararlaştırılmışsa ihtara gerek yoktur. Tacirler arasında temerrüt ve fesih bildirimleri noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP ile yapılmalı; tacir cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemez.
Ticari sözleşmelerde borcun ne zaman muaccel olduğu, temerrüdün hangi şartlarda gerçekleşeceği ve sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin hükümler uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Cezai şart, fesih, süre, ihbar ve ödeme hükümlerinin birbiriyle uyumlu düzenlenmesi gerekir. Taraflardan birinin sözleşmeye aykırılığı halinde uygulanacak yaptırımın kapsamı yalnızca sözleşme metnine değil, emredici hukuk kurallarına ve somut ilişkinin özelliklerine göre de değerlendirilir.
Özellikle uzun süreli ticari ilişkilerde değişikliklerin, ek işlerin, teslimlerin ve ihtarların yazılı olarak kayıt altına alınması ispat bakımından önem taşır.
Yasal dayanak
- TBK m.117 – Temerrüdün koşulları
- TBK m.123–126 – Sözleşmeden dönme
- TBK m.179–182 – Ceza koşulu
- TTK m.18/3 – Tacirler arası ihbarlar
- TTK m.22 – Cezai şartın indirilmemesi
Sık sorulan sorular
Temerrüt için ihtar şart mıdır?
Muaccel borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ancak ifa günü birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir bildirimle belirlenmişse bu günün geçmesiyle ihtara gerek kalmadan temerrüt gerçekleşir (TBK m.117).
Tacir cezai şartın indirilmesini isteyebilir mi?
Hayır. Tacir sıfatıyla üstlenilen cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesi istenemez (TTK m.22).
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez.